Ìṣẹ̀dá ẹ̀wọ̀n tí a fi ń yípo

Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí ti sọ, lílo àwọn ẹ̀wọ̀n ní orílẹ̀-èdè wa ti ju ọdún 3,000 lọ. Ní ìgbà àtijọ́, àwọn ọkọ̀ akẹ́rù tí ń yípo àti àwọn kẹ̀kẹ́ omi tí a lò ní àwọn agbègbè ìgbèríko orílẹ̀-èdè mi láti gbé omi láti àwọn ibi ìsàlẹ̀ sí àwọn ibi gíga jọra pẹ̀lú àwọn ẹ̀wọ̀n ọkọ̀ akẹ́rù ìgbàlódé. Nínú “Xinyixiangfayao” tí Su Song kọ ní Àríwá Song Dynasty, a gbàgbọ́ pé ohun tí ó ń fa yípo armillary sphere dàbí ẹ̀rọ ìfiranṣẹ́ ẹ̀wọ̀n tí a fi irin òde òní ṣe. A lè rí i pé orílẹ̀-èdè mi jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn orílẹ̀-èdè àkọ́kọ́ tí a lò ẹ̀wọ̀n. Síbẹ̀síbẹ̀, Leonardo da Vinci (1452-1519), onímọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ayàwòrán ńlá nígbà Ìdàgbàsókè Ilẹ̀ Yúróòpù, ló kọ́kọ́ gbé ìṣètò ìpìlẹ̀ ẹ̀wọ̀n ìgbàlódé kalẹ̀ tí ó sì dábàá rẹ̀. Láti ìgbà náà, ní ọdún 1832, Galle ti ilẹ̀ Faransé ṣe ẹ̀wọ̀n pin, àti ní ọdún 1864, ẹ̀wọ̀n rollerless Slater ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Ṣùgbọ́n Renault ti Switzerland Hans ló dé ìpele ìṣètò ẹ̀wọ̀n ìgbàlódé gan-an. Ní ọdún 1880, ó mú kí àwọn àbùkù ìṣètò ẹ̀wọ̀n ìṣáájú sunwọ̀n sí i, ó sì ṣe àgbékalẹ̀ ẹ̀wọ̀n náà sí ẹ̀wọ̀n ẹ̀wọ̀n tí ó gbajúmọ̀ lónìí, ó sì gba ìwé àṣẹ ìṣẹ̀dá ẹ̀wọ̀n ní UK.