Làm thế nào để phát hiện xem xích con lăn có cần bôi trơn hay không?

Làm thế nào để phát hiện xem xích con lăn có cần bôi trơn hay không?

Trong lĩnh vực truyền động công nghiệp, xích con lăn đóng vai trò thiết yếu, hoạt động bình thường của chúng ảnh hưởng sâu sắc đến sự ổn định và độ tin cậy của các thiết bị cơ khí khác nhau. Bôi trơn là khâu quan trọng trong bảo dưỡng xích con lăn. Việc xác định chính xác xem xích có cần bôi trơn hay không không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của xích mà còn tránh được các sự cố thiết bị và gián đoạn sản xuất do bôi trơn không đúng cách. Bài viết này sẽ đi sâu vào cách phát hiện xem xích con lăn có cần bôi trơn hay không, bao gồm nhiều phương pháp thực tiễn, các điểm mấu chốt cần lưu ý khi phát hiện và các biện pháp phòng ngừa liên quan, nhằm cung cấp hướng dẫn toàn diện và chuyên nghiệp cho việc bảo dưỡng thiết bị của bạn.

1. Cấu trúc cơ bản và nguyên lý hoạt động của xích con lăn
Xích con lăn chủ yếu bao gồm các tấm xích trong, tấm xích ngoài, chốt, ống lót và con lăn. Các tấm xích trong và tấm xích ngoài được tạo hình bằng phương pháp dập khuôn, có độ bền và độ chính xác cao. Chúng phối hợp chặt chẽ với các chốt và ống lót để tạo thành cấu trúc khung cơ bản của mắt xích. Sau khi chốt xuyên qua, ống lót được cố định giữa tấm xích trong và tấm xích ngoài, và con lăn được đặt bên ngoài ống lót và có thể quay linh hoạt trên ống lót.
Trong quá trình truyền động, xích con lăn ăn khớp với các răng của đĩa xích. Khi đĩa xích quay, con lăn lăn dọc theo bề mặt của các răng, làm cho toàn bộ xích chuyển động tuần hoàn, từ đó thực hiện việc truyền lực. Cấu trúc độc đáo này cho phép xích con lăn hoạt động ổn định trong các điều kiện làm việc phức tạp như tốc độ cao và tải trọng nặng, đồng thời đạt hiệu suất và độ chính xác truyền động cao. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động lâu dài của xích con lăn, ma sát và mài mòn là điều không thể tránh khỏi giữa các bộ phận, và việc bôi trơn hợp lý là chìa khóa để giảm ma sát, giảm mài mòn và đảm bảo hoạt động bình thường của xích con lăn.

2. Tầm quan trọng của việc bôi trơn đối với xích con lăn
Giảm ma sát và mài mòn
Khi xích con lăn hoạt động, ma sát sẽ xảy ra giữa con lăn và răng đĩa, giữa ống lót và chốt, và giữa các lá xích. Ma sát không chỉ tiêu hao năng lượng và làm giảm hiệu suất truyền động, mà còn gây mài mòn dần trên bề mặt của các bộ phận khác nhau, ảnh hưởng đến độ chính xác và tuổi thọ của xích con lăn. Bôi trơn đúng cách có thể tạo thành một lớp màng dầu đồng đều giữa các bề mặt tiếp xúc này, nhờ đó có thể đạt được ma sát lỏng hoặc ma sát hỗn hợp giữa các bộ phận chuyển động tương đối, làm giảm đáng kể lực cản ma sát và sự mài mòn. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn của thiết bị vận tải hạng nặng, bôi trơn tốt có thể kéo dài tuổi thọ của xích lên nhiều lần, giảm thiểu hiệu quả chi phí bảo trì và thời gian ngừng hoạt động của thiết bị.

Giảm tiếng ồn và rung động
Trong quá trình hoạt động của xích con lăn, do ma sát và va chạm giữa các bộ phận, sẽ phát sinh một mức độ tiếng ồn và rung động nhất định. Những tiếng ồn và rung động này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường làm việc của người vận hành mà còn gây ra hư hỏng do mỏi và làm giảm độ chính xác của thiết bị. Chất bôi trơn có thể lấp đầy những khe hở nhỏ giữa các bộ phận của xích con lăn, đóng vai trò đệm và hấp thụ rung động, giảm tác động trực tiếp giữa các bộ phận, từ đó giảm thiểu hiệu quả mức độ tiếng ồn và rung động. Theo các thí nghiệm, tiếng ồn của hệ thống truyền động xích con lăn được bôi trơn hoàn toàn có thể giảm từ 10-15 decibel, và biên độ rung động cũng giảm đáng kể, giúp cải thiện độ êm ái và thoải mái khi vận hành thiết bị.

Ngăn ngừa ăn mòn và gỉ sét
Trong môi trường sản xuất công nghiệp, xích con lăn thường xuyên tiếp xúc với nhiều chất ăn mòn khác nhau, chẳng hạn như hơi ẩm, khí axit và kiềm, vết dầu mỡ, v.v. Các chất này dễ dàng tạo thành lớp ăn mòn trên bề mặt xích con lăn, khiến xích bị gỉ và giòn, từ đó ảnh hưởng đến hiệu suất truyền động bình thường. Chất bôi trơn thường có đặc tính chống gỉ và chống ăn mòn tốt, có thể tạo thành một lớp màng bảo vệ trên bề mặt xích con lăn để cách ly sự tiếp xúc giữa chất ăn mòn và bề mặt kim loại của xích, ngăn ngừa hiệu quả sự ăn mòn và gỉ sét. Ví dụ, trong xưởng chế biến thực phẩm ẩm ướt hoặc môi trường sản xuất hóa chất, việc bôi trơn xích con lăn thường xuyên có thể cải thiện đáng kể khả năng chống ăn mòn và đảm bảo hoạt động ổn định lâu dài của thiết bị trong môi trường khắc nghiệt.

3. Phát hiện các dấu hiệu cho thấy xích con lăn cần được bôi trơn

Kiểm tra bằng mắt thường
Độ khô của bề mặt xích: Quan sát kỹ bề mặt xích con lăn. Nếu thấy lớp dầu bôi trơn trên bề mặt xích về cơ bản đã biến mất và trở nên khô, mờ, đây thường là dấu hiệu rõ ràng của việc bôi trơn không đủ. Trong điều kiện bôi trơn bình thường, bề mặt xích con lăn phải có một lớp dầu mỏng và đều, sẽ phản chiếu một độ bóng nhất định dưới ánh sáng. Khi lớp dầu bị thiếu, ma sát trực tiếp giữa các kim loại dễ xảy ra trên bề mặt xích, đẩy nhanh quá trình mài mòn. Ví dụ, trên một số xích con lăn của thiết bị vận chuyển không được bôi trơn và bảo dưỡng trong thời gian dài, có thể thấy các vết xước nhỏ và vết mài mòn do khô trên bề mặt xích, cho thấy xích đang cần được bôi trơn khẩn cấp.

Sự thay đổi màu sắc của xích: Trong quá trình hoạt động của xích con lăn, nếu việc bôi trơn kém dẫn đến ma sát tăng cao, sẽ sinh ra nhiều nhiệt. Nhiệt này sẽ làm cho kim loại trên bề mặt xích bị oxy hóa, gây ra sự thay đổi màu sắc của xích. Thông thường, khi có sự đổi màu nhẹ trên bề mặt xích, chẳng hạn như màu vàng nhạt hoặc nâu, điều đó có thể có nghĩa là tình trạng bôi trơn đã bắt đầu xấu đi. Nếu màu sắc đậm hơn, chuyển sang màu nâu sẫm hoặc đen, hoặc thậm chí bị cháy xanh một phần, điều đó có nghĩa là xích đã ở trong tình trạng thiếu bôi trơn nghiêm trọng và phải được bôi trơn ngay lập tức, nếu không có thể gây ra các lỗi nghiêm trọng như đứt xích. Ví dụ, trong xích con lăn truyền động của lò công nghiệp dưới môi trường nhiệt độ cao, do tản nhiệt kém và bôi trơn không đủ, bề mặt xích dễ bị cháy xanh, đây là tín hiệu cảnh báo về việc bôi trơn cần được đặc biệt chú ý.

Phán đoán thính giác
Tiếng ồn bất thường: Trong quá trình hoạt động của xích con lăn, hãy lắng nghe kỹ âm thanh truyền động của nó. Trong điều kiện bình thường, âm thanh truyền động của xích con lăn phải êm ái, liên tục và tương đối yên tĩnh. Nếu bạn nghe thấy tiếng ma sát chói tai, thô ráp hoặc tiếng “lách cách” định kỳ từ xích, rất có thể là do bôi trơn không đủ, làm tăng ma sát giữa con lăn và răng đĩa, giữa ống lót và chốt, và tạo ra tiếng ồn cơ học bất thường. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn của xe đạp, khi xích thiếu chất bôi trơn, bạn có thể nghe rõ tiếng ma sát “kẽo kẹt” của xích khi đạp xe, điều này cho thấy xích cần được bôi trơn và bảo dưỡng. Ngoài ra, nếu bạn nghe thấy tiếng va đập hoặc rung động bất thường trong quá trình truyền động của xích, điều này cũng có thể liên quan đến việc bôi trơn kém. Có thể là do va chạm bất thường giữa các khe hở giữa các bộ phận của xích do ma sát tăng lên, cần được kiểm tra và xử lý thêm.

Xu hướng thay đổi tiếng ồn: Ngoài việc chú ý xem xích con lăn có phát ra tiếng ồn bất thường hay không, bạn cũng nên chú ý đến xu hướng thay đổi của tiếng ồn. Sau khi thiết bị hoạt động một thời gian, hãy thường xuyên theo dõi và ghi lại tiếng ồn của hệ thống truyền động xích con lăn. Nếu bạn phát hiện tiếng ồn tăng dần hoặc xuất hiện các thành phần tần số tiếng ồn mới, điều này có thể cho thấy tình trạng bôi trơn đang xấu đi. Bằng cách so sánh dữ liệu tiếng ồn ở các thời điểm khác nhau, bạn có thể phát hiện sớm các vấn đề về bôi trơn xích con lăn, kịp thời thực hiện các biện pháp bôi trơn tương ứng và tránh hỏng hóc thiết bị. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn của một số dây chuyền sản xuất tự động, bằng cách lắp đặt cảm biến tiếng ồn, giám sát tiếng ồn truyền động xích theo thời gian thực và kết hợp với phần mềm phân tích dữ liệu, tình trạng bôi trơn của xích con lăn có thể được xác định chính xác để thực hiện bảo trì phòng ngừa.

Đo nhiệt độ
Nhiệt độ bề mặt xích: Sử dụng các dụng cụ như nhiệt kế hồng ngoại hoặc miếng dán nhiệt độ để đo nhiệt độ bề mặt của xích con lăn trong quá trình hoạt động. Trong điều kiện bình thường, nhiệt độ bề mặt của xích con lăn nên được duy trì trong một phạm vi tương đối ổn định. Giá trị nhiệt độ cụ thể phụ thuộc vào các yếu tố như tốc độ hoạt động, điều kiện tải và môi trường làm việc của thiết bị. Nếu phát hiện nhiệt độ bề mặt của xích cao bất thường, điều này có thể là do bôi trơn không đủ, dẫn đến tăng ma sát và sinh nhiệt lớn. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn của băng tải cào trong máy móc khai thác mỏ, khi xích được bôi trơn kém, nhiệt độ bề mặt của nó có thể tăng lên 10-20 độ C hoặc thậm chí cao hơn bình thường. Nhiệt độ cao liên tục không chỉ làm tăng tốc độ mài mòn của xích mà còn có thể làm giảm hiệu suất của dầu bôi trơn, làm xấu thêm điều kiện bôi trơn và tạo thành một vòng luẩn quẩn. Do đó, khi phát hiện nhiệt độ bề mặt của xích con lăn cao bất thường, cần dừng thiết bị ngay lập tức, kiểm tra tình trạng bôi trơn và thực hiện các biện pháp bôi trơn tương ứng.

Tốc độ tăng nhiệt độ: Ngoài việc chú ý đến giá trị nhiệt độ tuyệt đối của xích con lăn, bạn cũng nên chú ý đến tốc độ tăng nhiệt độ của nó. Khi thiết bị khởi động hoặc tải trọng tăng đột ngột, nhiệt độ của xích con lăn sẽ tăng lên, nhưng nếu tốc độ tăng nhiệt độ quá nhanh và vượt quá phạm vi bình thường, điều này có thể cho thấy vấn đề với hệ thống bôi trơn. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích cam của động cơ ô tô, khi bôi trơn kém, xích sẽ nóng lên nhanh chóng trong quá trình hoạt động ở tốc độ cao, có thể gây ra các lỗi nghiêm trọng như giãn xích, bỏ răng hoặc thậm chí đứt xích. Bằng cách theo dõi tốc độ tăng nhiệt độ của xích con lăn, các dấu hiệu sớm của vấn đề bôi trơn có thể được phát hiện kịp thời và các biện pháp có thể được thực hiện trước để tránh hư hỏng thiết bị và tai nạn an toàn.

Kiểm tra hệ số ma sát
Dụng cụ kiểm tra ma sát chuyên nghiệp: Sử dụng các dụng cụ kiểm tra ma sát chuyên nghiệp, chẳng hạn như máy đo hệ số ma sát, để đo chính xác hệ số ma sát của xích con lăn. Trong quá trình thử nghiệm, mẫu xích con lăn được lắp đặt trên dụng cụ thử nghiệm để mô phỏng trạng thái chuyển động trong điều kiện làm việc thực tế. Hệ số ma sát được tính toán bằng cách đo ma sát giữa xích và đĩa xích cũng như các thông số chuyển động của chính xích. Trong điều kiện bôi trơn bình thường, hệ số ma sát của xích con lăn nên được giữ trong phạm vi thấp và ổn định. Nếu hệ số ma sát tăng lên đáng kể và vượt quá phạm vi bình thường, điều đó cho thấy hiệu quả bôi trơn không tốt, lực cản ma sát giữa các bộ phận của xích tăng lên và cần phải bảo dưỡng bôi trơn kịp thời. Ví dụ, trong một số hệ thống truyền động cơ khí có độ chính xác cao, chẳng hạn như thiết bị truyền động xích con lăn của máy công cụ CNC, hệ số ma sát của xích con lăn được yêu cầu phải cao. Bằng cách thường xuyên sử dụng các dụng cụ kiểm tra ma sát chuyên nghiệp để kiểm tra, có thể đảm bảo rằng xích con lăn luôn ở trong trạng thái bôi trơn tốt và đảm bảo độ chính xác gia công và hiệu quả hoạt động của thiết bị.

Phương pháp kiểm tra ma sát đơn giản: Nếu không có dụng cụ kiểm tra ma sát chuyên nghiệp, một số phương pháp kiểm tra ma sát đơn giản cũng có thể được sử dụng để đánh giá sơ bộ tình trạng bôi trơn của xích con lăn. Ví dụ, cố định một đầu của xích con lăn và tác dụng một lực căng nhất định lên đầu kia để giữ cho xích ở một độ căng nhất định, sau đó nhẹ nhàng di chuyển xích bằng tay và quan sát chuyển động của xích. Nếu xích chuyển động trơn tru, không có hiện tượng kẹt hoặc rung lắc rõ ràng, và âm thanh phát ra trong quá trình chuyển động tương đối nhỏ, điều này thường cho thấy tình trạng bôi trơn tốt. Ngược lại, nếu xích không chuyển động trơn tru, có hiện tượng kẹt hoặc rung lắc, và có tiếng ma sát lớn, điều này có thể có nghĩa là bôi trơn không đủ và cần được kiểm tra và xử lý thêm. Ngoài ra, tình trạng ma sát có thể được đánh giá gián tiếp bằng cách quan sát mức độ giãn của xích trong quá trình hoạt động. Nếu xích bị giãn quá mức dưới tải trọng bình thường, có thể là do lực ma sát tăng lên, dẫn đến giảm độ căng của xích, đây cũng có thể là dấu hiệu của việc bôi trơn kém.

Kiểm tra tính linh hoạt của chuỗi
Kiểm tra vận hành thủ công: Khi thiết bị dừng hoạt động, hãy vận hành xích con lăn bằng tay để kiểm tra độ linh hoạt của nó. Trong điều kiện bình thường, xích con lăn phải có thể uốn cong và kéo giãn dễ dàng, và sự ăn khớp giữa các bộ phận phải chặt chẽ và trơn tru. Nếu xích bị kẹt rõ ràng, cứng hoặc không đều trong quá trình vận hành thủ công, có thể là do bôi trơn không đủ, dẫn đến tăng ma sát giữa các bộ phận của xích, hoặc dầu bôi trơn đã bị xuống cấp và vón cục, ảnh hưởng đến chuyển động bình thường của xích. Ví dụ, trên một số xích con lăn của thiết bị cơ khí đã không được sử dụng trong thời gian dài, dầu bôi trơn có thể bị kết tủa hoặc oxy hóa sau khi để lâu không sử dụng. Trong quá trình vận hành thủ công, độ linh hoạt của xích sẽ giảm rõ rệt và cần phải bôi trơn lại.

Kiểm tra độ chùng xích: Kiểm tra độ chùng của xích con lăn cũng là một cách để đánh giá tình trạng bôi trơn của nó. Trong quá trình vận hành thiết bị, xích con lăn sẽ hình thành một đoạn chùng nhất định dưới tác động của trọng lực và lực căng. Nếu phát hiện độ chùng xích tăng bất thường, có thể là do bôi trơn kém, dẫn đến tăng mài mòn xích và bước xích lớn hơn, do đó làm giảm lực căng của xích và tăng độ chùng. Bằng cách thường xuyên đo độ chùng của xích con lăn và so sánh với giá trị tiêu chuẩn do nhà sản xuất thiết bị khuyến nghị, các vấn đề về bôi trơn có thể được phát hiện kịp thời. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn của cơ cấu nâng hạ của một số cần cẩu lớn, có những yêu cầu nghiêm ngặt về độ chùng của xích. Bằng cách thường xuyên kiểm tra và điều chỉnh độ chùng của xích, người ta đảm bảo rằng xích con lăn luôn ở trạng thái bôi trơn và lực căng tốt để đảm bảo hoạt động an toàn của thiết bị.

Thứ tư, tần suất kiểm tra tình trạng bôi trơn của xích con lăn.
Tần suất kiểm tra tình trạng bôi trơn của xích con lăn cần được xác định một cách toàn diện dựa trên các yếu tố như điều kiện vận hành của thiết bị, môi trường làm việc, loại và mục đích sử dụng của xích con lăn. Nói chung, đối với các thiết bị có tốc độ vận hành cao, tải trọng nặng và môi trường làm việc khắc nghiệt (như nhiệt độ cao, độ ẩm cao và nhiều bụi), cần kiểm tra tình trạng bôi trơn của xích con lăn thường xuyên hơn. Ví dụ, trong hệ thống cấp liệu lò cao của nhà máy thép, xích con lăn hoạt động trong môi trường nhiệt độ cao, nhiều bụi trong thời gian dài và tải trọng lớn. Để đảm bảo hoạt động bình thường của xích con lăn, thông thường cần phải kiểm tra nhanh tình trạng bôi trơn của xích con lăn hàng ngày và kiểm tra, bảo dưỡng toàn diện mỗi tuần một lần. Đối với một số thiết bị có tốc độ vận hành thấp hơn, tải trọng nhẹ hơn và môi trường làm việc tốt hơn, chẳng hạn như thiết bị chuyển hồ sơ trong văn phòng, tần suất kiểm tra tình trạng bôi trơn của xích con lăn có thể tương đối thấp, thường là mỗi tháng một lần.
Ngoài ra, hệ thống truyền động xích con lăn mới lắp đặt hoặc sửa chữa cần tăng cường kiểm tra tình trạng bôi trơn trong giai đoạn vận hành ban đầu. Điều này là do trong giai đoạn chạy rà của thiết bị, sự phối hợp giữa các bộ phận khác nhau của xích con lăn chưa đạt trạng thái tối ưu, ma sát tương đối lớn và lượng dầu bôi trơn tiêu hao cũng nhanh. Bằng cách tăng tần suất kiểm tra, các vấn đề về bôi trơn có thể được phát hiện và giải quyết kịp thời, giúp xích con lăn trải qua giai đoạn chạy rà một cách suôn sẻ và kéo dài tuổi thọ. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn xe máy mới lắp đặt, nên kiểm tra tình trạng bôi trơn của xích con lăn sau mỗi 100 km trong vòng 500 km đầu tiên và điều chỉnh lượng dầu bôi trơn phù hợp theo điều kiện thực tế.

5. Chọn loại dầu bôi trơn xích con lăn phù hợp

Loại chất bôi trơn
Dầu bôi trơn: Dầu bôi trơn là chất bôi trơn phổ biến cho xích con lăn, có độ lưu động và đặc tính bôi trơn tốt. Theo các loại dầu gốc khác nhau, dầu bôi trơn có thể được chia thành hai loại: dầu khoáng và dầu tổng hợp. Dầu khoáng tương đối rẻ và phù hợp để bôi trơn xích con lăn trong điều kiện làm việc thông thường; dầu tổng hợp có độ ổn định ở nhiệt độ cao tốt hơn, độ lưu động ở nhiệt độ thấp và khả năng chống oxy hóa tốt hơn, phù hợp để bôi trơn xích con lăn trong điều kiện làm việc khắc nghiệt như nhiệt độ cao, tốc độ cao và tải trọng nặng. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích cam của động cơ ô tô, chất bôi trơn tổng hợp hiệu suất cao thường được sử dụng để đảm bảo hoạt động ổn định lâu dài của xích dưới nhiệt độ cao và tốc độ cao.

Mỡ bôi trơn: Mỡ bôi trơn là chất bôi trơn bán rắn bao gồm dầu gốc, chất làm đặc và các chất phụ gia. So với dầu bôi trơn, mỡ bôi trơn có độ bám dính và khả năng làm kín tốt hơn, có thể tạo thành lớp màng bôi trơn dày hơn trên bề mặt xích con lăn, ngăn chặn hiệu quả sự xâm nhập của các tạp chất như hơi ẩm và bụi, và thích hợp cho việc bôi trơn xích con lăn trong điều kiện tốc độ thấp, tải trọng nặng và độ ẩm cao. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn của máy móc khai thác mỏ, do môi trường làm việc khắc nghiệt và nhiều bụi, việc sử dụng mỡ bôi trơn có thể bảo vệ xích con lăn tốt hơn và kéo dài tuổi thọ của nó.

Các chỉ số hiệu suất chất bôi trơn
Độ nhớt: Độ nhớt là một trong những chỉ số hiệu suất quan trọng nhất của chất bôi trơn, ảnh hưởng trực tiếp đến tính lưu động và hiệu quả bôi trơn của chất bôi trơn giữa các thành phần khác nhau của xích con lăn. Đối với xích con lăn tốc độ cao, nên chọn chất bôi trơn có độ nhớt thấp hơn để giảm sức cản khuấy trộn của chất bôi trơn và giảm tổn thất năng lượng; đối với xích con lăn tốc độ thấp và tải trọng nặng, nên chọn chất bôi trơn có độ nhớt cao hơn để đảm bảo chất bôi trơn tạo thành một lớp màng dầu đủ dày giữa các bề mặt tiếp xúc và chịu được tải trọng lớn hơn một cách hiệu quả. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn xe đạp tốc độ cao, chất bôi trơn có độ nhớt thấp hơn thường được sử dụng để đảm bảo chất bôi trơn có thể nhanh chóng tiếp cận từng điểm bôi trơn khi xích chạy ở tốc độ cao nhằm giảm sức cản ma sát; trong khi đó, trong hệ thống truyền động xích con lăn của cơ cấu nâng hạ cần cẩu, cần sử dụng mỡ có độ nhớt cao hơn để đáp ứng yêu cầu bôi trơn trong điều kiện tải trọng nặng.

Chống oxy hóa: Trong quá trình hoạt động của xích con lăn, chất bôi trơn sẽ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như nhiệt độ cao, áp suất cao và ma sát, và dễ xảy ra các phản ứng oxy hóa, dẫn đến giảm hiệu suất bôi trơn và tạo ra các chất có hại như cặn bùn và cặn carbon. Do đó, khả năng chống oxy hóa tốt là một trong những đặc tính thiết yếu của chất bôi trơn xích con lăn. Chất bôi trơn có đặc tính chống oxy hóa tốt có thể duy trì các đặc tính hóa học của chúng trong thời gian dài, kéo dài tuổi thọ của chất bôi trơn và giảm số lần bảo trì thiết bị. Ví dụ, trong một số hệ thống truyền động xích con lăn lò công nghiệp trong môi trường nhiệt độ cao, việc sử dụng chất bôi trơn tổng hợp có đặc tính chống oxy hóa tuyệt vời có thể ngăn chặn hiệu quả quá trình oxy hóa và hư hỏng nhanh chóng của chất bôi trơn ở nhiệt độ cao, đảm bảo hoạt động ổn định lâu dài của xích con lăn.

Khả năng chống nước: Đối với hệ thống truyền động xích con lăn trong môi trường ẩm ướt hoặc tiếp xúc nhiều với nước, khả năng chống nước của chất bôi trơn là rất quan trọng. Chất bôi trơn có khả năng chống nước tốt vẫn duy trì được đặc tính bôi trơn khi tiếp xúc với nước và không dễ bị rửa trôi bởi nước, ngăn ngừa hơi ẩm xâm nhập vào xích con lăn gây ăn mòn và gỉ sét. Ví dụ, trong hệ thống truyền động xích con lăn của máy móc trên boong tàu, do tiếp xúc lâu dài với môi trường ẩm ướt trên biển, cần sử dụng mỡ có khả năng chống nước tốt để bôi trơn nhằm đảm bảo hoạt động bình thường của xích con lăn trong môi trường khắc nghiệt.

VI. Các phương pháp và quy trình bôi trơn xích con lăn

Chuẩn bị trước khi bôi trơn
Vệ sinh xích: Trước khi bôi trơn xích con lăn, bạn cần phải vệ sinh xích thật kỹ. Sử dụng các chất tẩy rửa thích hợp, chẳng hạn như dầu hỏa, dầu diesel hoặc chất tẩy rửa xích chuyên dụng, để loại bỏ các tạp chất như dầu, bụi, vụn kim loại, v.v. trên bề mặt xích. Khi vệ sinh, bạn có thể dùng bàn chải mềm hoặc giẻ nhúng vào chất tẩy rửa và lau nhẹ nhàng tất cả các bộ phận của xích để đảm bảo không còn cặn bẩn trên bề mặt các con lăn, tấm xích, ống lót và chốt. Sau khi vệ sinh, lau sạch chất tẩy rửa trên bề mặt xích bằng giẻ sạch, và để xích khô tự nhiên hoặc dùng khí nén để thổi khô nhằm tránh hơi ẩm còn sót lại trên bề mặt xích và ảnh hưởng đến hiệu quả bôi trơn.

Kiểm tra tình trạng xích: Trong quá trình vệ sinh xích, cần kiểm tra kỹ độ mòn, biến dạng, nứt, đứt hoặc các hư hỏng khác của xích con lăn. Nếu phát hiện xích bị mòn hoặc hư hỏng nghiêm trọng, cần thay xích mới kịp thời để tránh các tai nạn mất an toàn như đứt xích trong quá trình sử dụng tiếp tục sau khi bôi trơn. Đối với xích mòn nhẹ, có thể tiếp tục sử dụng sau khi bôi trơn, nhưng cần tăng cường kiểm tra và bảo dưỡng hàng ngày, đồng thời theo dõi sát sao xu hướng mòn.
Đổ đầy chất bôi trơn
Bổ sung chất bôi trơn: Đối với hệ thống truyền động xích con lăn được bôi trơn bằng chất bôi trơn, có thể sử dụng súng bơm dầu, bình chứa dầu hoặc thiết bị bôi trơn tự động để bổ sung chất bôi trơn vào các điểm bôi trơn khác nhau của xích. Khi bổ sung dầu bôi trơn, cần đảm bảo dầu bôi trơn được phân bố đều lên các bề mặt tiếp xúc của các bộ phận như con lăn, đĩa xích, ống lót và chốt. Nói chung, lượng dầu bôi trơn cần thêm vào phải được kiểm soát sao cho xích được ngấm hoàn toàn dầu bôi trơn nhưng không được quá nhiều đến mức dầu bôi trơn tràn ra ngoài. Quá nhiều dầu bôi trơn không chỉ gây lãng phí mà còn có thể làm tăng lực cản khuấy và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của thiết bị. Ví dụ, trong quá trình bôi trơn xích con lăn xe máy, người ta thường sử dụng súng bơm mỡ để bơm đều dầu bôi trơn vào khe hở giữa các con lăn và đĩa xích cho đến khi dầu bôi trơn tràn nhẹ ra phía bên kia của xích.
Bôi mỡ: Đối với hệ thống truyền động xích con lăn được bôi trơn bằng mỡ, có thể sử dụng súng bơm mỡ để bơm mỡ vào các điểm bôi trơn của xích. Khi bơm mỡ, cần lưu ý rằng lượng mỡ bơm vào không được quá nhiều. Thông thường, chỉ cần bơm khoảng 1/3 – 1/2 thể tích bên trong của xích. Quá nhiều mỡ sẽ làm tăng lực cản chuyển động của xích và làm tăng nhiệt độ hoạt động của thiết bị. Đồng thời, do tính lưu động kém của mỡ, trong quá trình bơm, cần đảm bảo mỡ được lấp đầy hoàn toàn vào các khe hở giữa các con lăn, tấm xích, ống lót và chốt để đạt hiệu quả bôi trơn tốt. Ví dụ, trong quá trình bôi trơn xích con lăn cần cẩu, sử dụng súng bơm mỡ để bơm từ từ mỡ vào từng điểm bôi trơn của xích cho đến khi mỡ hơi bị ép ra khỏi khe hở của xích, điều này cho thấy mỡ đã được lấp đầy hoàn toàn vào xích.

Kiểm tra và điều chỉnh sau khi bôi trơn
Kiểm tra hiệu quả bôi trơn: Sau khi hoàn tất việc bôi trơn xích con lăn, hãy khởi động thiết bị để vận hành thử, quan sát tình trạng hoạt động của xích con lăn và kiểm tra xem hiệu quả bôi trơn có tốt hay không. Trong quá trình vận hành thử, cần chú ý theo dõi âm thanh truyền động của xích con lăn, quan sát sự thay đổi nhiệt độ của xích và xem có rò rỉ dầu bôi trơn hoặc mỡ hay không. Nếu phát hiện xích con lăn vẫn có tiếng ồn bất thường, nhiệt độ cao hoặc rò rỉ chất bôi trơn, cần dừng thiết bị ngay lập tức, kiểm tra việc đổ đầy chất bôi trơn và độ kín của hệ thống bôi trơn, đồng thời tiến hành điều chỉnh và xử lý kịp thời.
Điều chỉnh chu kỳ bôi trơn: Dựa trên hiệu quả bôi trơn của xích con lăn trong quá trình chạy thử và điều kiện vận hành thực tế của thiết bị, cần điều chỉnh chu kỳ bôi trơn cho phù hợp. Nếu xích con lăn có dấu hiệu bôi trơn không đủ trong thời gian ngắn, điều đó có nghĩa là chu kỳ bôi trơn quá dài và cần được rút ngắn; ngược lại, nếu xích con lăn duy trì trạng thái bôi trơn tốt trong thời gian dài, điều đó có nghĩa là chu kỳ bôi trơn có thể được kéo dài một cách hợp lý. Bằng cách điều chỉnh chu kỳ bôi trơn hợp lý, không chỉ đảm bảo xích con lăn luôn ở trạng thái bôi trơn tốt mà còn giảm thiểu hiệu quả lượng tiêu thụ chất bôi trơn và chi phí bảo trì thiết bị.

VII. Các biện pháp phòng ngừa khi bôi trơn xích con lăn

Tránh trộn lẫn các loại dầu bôi trơn khác nhau: Khi bôi trơn xích con lăn, tránh trộn lẫn các loại dầu bôi trơn của các nhãn hiệu, loại hoặc chỉ số hiệu suất khác nhau. Thành phần hóa học và đặc tính hiệu suất của các loại dầu bôi trơn khác nhau có thể khác nhau rất nhiều. Việc trộn lẫn có thể gây ra các phản ứng hóa học giữa các chất bôi trơn, tạo ra kết tủa hoặc các chất keo, ảnh hưởng đến hiệu quả bôi trơn, thậm chí gây ăn mòn và hư hỏng xích con lăn. Do đó, khi thay dầu bôi trơn, cần phải làm sạch kỹ dầu bôi trơn cũ trước khi thêm dầu bôi trơn mới.

Ngăn ngừa tạp chất xâm nhập vào hệ thống bôi trơn: Việc làm kín hệ thống bôi trơn xích con lăn rất quan trọng để duy trì hiệu quả bôi trơn. Trong quá trình bôi trơn, cần đảm bảo rằng cửa nạp dầu bôi trơn và các gioăng làm kín của hệ thống bôi trơn còn nguyên vẹn để ngăn bụi, hơi ẩm, vụn kim loại và các tạp chất khác xâm nhập vào hệ thống bôi trơn. Nếu tạp chất xâm nhập vào hệ thống bôi trơn, chúng sẽ lẫn với dầu bôi trơn, làm giảm hiệu suất bôi trơn và làm tăng ma sát, mài mòn giữa các bộ phận khác nhau của xích con lăn. Do đó, trong bảo dưỡng hàng ngày, cần thường xuyên kiểm tra độ kín của hệ thống bôi trơn, thay thế kịp thời các gioăng bị hỏng và giữ cho hệ thống bôi trơn sạch sẽ và kín.

Lưu ý đến việc bảo quản và giữ gìn chất bôi trơn: Điều kiện bảo quản và giữ gìn chất bôi trơn cũng ảnh hưởng đến hiệu suất và tuổi thọ của chúng. Dầu bôi trơn và mỡ bôi trơn nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và môi trường nhiệt độ cao. Đồng thời, đảm bảo rằng thùng chứa chất bôi trơn được đóng kín để ngăn ngừa hơi ẩm và tạp chất xâm nhập. Trong quá trình sử dụng, chất bôi trơn nên được sử dụng theo nguyên tắc nhập trước xuất trước (FIFO) để tránh chất bôi trơn bị lưu trữ lâu ngày dẫn đến hư hỏng và kém hiệu quả. Ngoài ra, các loại chất bôi trơn khác nhau nên được bảo quản riêng biệt để tránh nhầm lẫn và sử dụng sai mục đích.

Bằng cách nắm vững các phương pháp và điểm mấu chốt nêu trên để phát hiện xem xích con lăn có cần bôi trơn hay không, cũng như lựa chọn chất bôi trơn hợp lý, sử dụng đúng phương pháp bôi trơn và các biện pháp phòng ngừa, hoạt động bình thường của xích con lăn có thể được đảm bảo hiệu quả, tuổi thọ có thể được kéo dài và độ tin cậy cũng như hiệu quả sản xuất của thiết bị có thể được nâng cao. Trong ứng dụng thực tế, cần phải xây dựng một kế hoạch bảo dưỡng bôi trơn xích con lăn khoa học và hợp lý theo điều kiện cụ thể và điều kiện vận hành của thiết bị, và cần tiến hành kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo xích con lăn luôn ở trong tình trạng bôi trơn tốt, cung cấp sự đảm bảo vững chắc cho hoạt động ổn định của thiết bị.