روللىق زەنجىر بىخەتەرلىك ئامىلىنى قانداق بېكىتىش كېرەك

روللىق زەنجىر بىخەتەرلىك ئامىلىنى قانداق بېكىتىش كېرەك

سانائەت يەتكۈزۈش سىستېمىسىدا، رولىك زەنجىرىنىڭ بىخەتەرلىك ئامىلى ئۈسكۈنىلەرنىڭ ئىشلىتىش مۇقىملىقى، ئىشلىتىش ئۆمرى ۋە مەشغۇلاتچىنىڭ بىخەتەرلىكىنى بىۋاسىتە بەلگىلەيدۇ. كانچىلىق ماشىنىلىرىدىكى ئېغىر يۈك يەتكۈزۈش بولسۇن ياكى ئاپتوماتىك ئىشلەپچىقىرىش لىنىيىسىدىكى ئېنىق يەتكۈزۈش بولسۇن، بىخەتەرلىك ئامىللىرىنىڭ توغرا بېكىتىلمەسلىكى زەنجىرنىڭ ۋاقتىدىن بۇرۇن سۇنۇشى، ئۈسكۈنىلەرنىڭ توختاپ قېلىشى ۋە ھەتتا ۋەقەلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. بۇ ماقالىدە رولىك زەنجىرىنىڭ بىخەتەرلىك ئامىلىنى قانداق بېكىتىش سىستېمىلىق چۈشەندۈرۈلىدۇ، ئاساسىي ئۇقۇملار، ئاچقۇچلۇق قەدەملەر، تەسىر كۆرسىتىدىغان ئامىللاردىن تارتىپ ئەمەلىي تەۋسىيەلەرگىچە، ئىنژېنېرلار، سېتىۋالغۇچىلار ۋە ئۈسكۈنىلەرنى رېمونت قىلغۇچىلارنىڭ توغرا تاللاش قارارى چىقىرىشىغا ياردەم بېرىدۇ.

I. بىخەتەرلىك ئامىلىنى ئاساسىي چۈشىنىش: نېمە ئۈچۈن ئۇ روللىق زەنجىر تاللاشنىڭ «ھاياتلىق لىنىيەسى»؟

بىخەتەرلىك ئامىلى (SF) روللىق زەنجىرنىڭ ئەمەلىي يۈك كۆتۈرۈش ئىقتىدارىنىڭ ئۇنىڭ ئەمەلىي خىزمەت يۈكىگە بولغان نىسبىتى. ئاساسەن، ئۇ زەنجىرنىڭ ئىشلىتىلىشى ئۈچۈن «بىخەتەرلىك چېكى» بىلەن تەمىنلەيدۇ. ئۇ پەقەت يۈكنىڭ ئۆزگىرىشى ۋە مۇھىتنىڭ ئارىلىشىشى قاتارلىق ئېنىقسىزلىقلارنىلا يوقىتىپلا قالماي، يەنە زەنجىر ئىشلەپچىقىرىش خاتالىقى ۋە ئورنىتىشتىكى چەتنىش قاتارلىق يوشۇرۇن خەۋپلەرنىمۇ قاپلايدۇ. ئۇ بىخەتەرلىك بىلەن تەننەرخنى تەڭپۇڭلاشتۇرۇشنىڭ مۇھىم كۆرسەتكۈچى.

1.1 بىخەتەرلىك ئامىلىنىڭ ئاساسلىق ئېنىقلىمىسى
بىخەتەرلىك كوئېففىتسېنتىنى ھېسابلاش فورمۇلاسى: بىخەتەرلىك كوئېففىتسېنتى (SF) = رول زەنجىرىنىڭ يۈك سىغىمى (Fₙ) / ئەمەلىي خىزمەت يۈكى (F_w).
يۈك سىغىمى (Fₙ): زەنجىر ئىشلەپچىقارغۇچى تەرىپىدىن ماتېرىيال، قۇرۇلما (مەسىلەن، قەدەم ۋە رولىك دىئامېتىرى) ۋە ئىشلەپچىقىرىش جەريانىغا ئاساسەن بېكىتىلىدۇ، ئۇ ئادەتتە دىنامىك يۈك دەرىجىسى (چارچاش ئۆمرىگە ماس كېلىدىغان يۈك) ۋە ستاتىك يۈك دەرىجىسى (دەرھال سۇنۇشقا ماس كېلىدىغان يۈك) نى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇنى مەھسۇلات كاتالوگىدىن ياكى GB/T 1243 ۋە ISO 606 قاتارلىق ئۆلچەملەردىن تاپقىلى بولىدۇ.
ئەمەلىي خىزمەت يۈكى (F_w): زەنجىرنىڭ ئەمەلىي ئىشلىتىش جەريانىدا بەرداشلىق بېرەلەيدىغان ئەڭ چوڭ يۈكى. بۇ ئامىل پەقەت نەزەرىيە جەھەتتىن ھېسابلىنىدىغان يۈكنى ئەمەس، بەلكى قوزغىتىش سوقۇلۇشى، ئارتۇق يۈكلىنىش ۋە خىزمەت ئەھۋالىنىڭ ئۆزگىرىشى قاتارلىق ئامىللارنى ئويلىشىدۇ.

1.2 رۇخسەت قىلىنىدىغان بىخەتەرلىك ئامىللىرىنىڭ كەسىپ ئۆلچىمى
بىخەتەرلىك ئامىلى تەلىپى ھەر خىل قوللىنىش ئەھۋاللىرىغا ئاساسەن زور دەرىجىدە پەرقلىنىدۇ. تاللاش خاتالىقىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن، كەسىپ ئۆلچىمى ياكى كەسىپ ئۆلچىمى تەرىپىدىن بەلگىلەنگەن «يول قويۇلغان بىخەتەرلىك ئامىلى» غا بىۋاسىتە پايدىلىنىش ئىنتايىن مۇھىم. تۆۋەندىكىسى ئادەتتىكى ئىشلىتىش شارائىتى ئۈچۈن يول قويۇلغان بىخەتەرلىك ئامىللىرىغا پايدىلىنىش ماتېرىيالى (GB/T 18150 ۋە كەسىپ ئەمەلىيىتىگە ئاساسەن):

II. رول زەنجىرى بىخەتەرلىك ئامىللىرىنى بەلگىلەشتىكى 4 باسقۇچلۇق يادرولۇق جەريان

بىخەتەرلىك ئامىلىنى بېكىتىش ئاددىي فورمۇلا قوللىنىش ئەمەس؛ ئۇ ھەر بىر باسقۇچتا توغرا ۋە ئىشەنچلىك يۈك سانلىق مەلۇماتلىرىغا كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن ئەمەلىي ئىشلىتىش شارائىتىغا ئاساسەن باسقۇچما-باسقۇچ تەھلىل قىلىشنى تەلەپ قىلىدۇ. تۆۋەندىكى جەريان كۆپىنچە سانائەت رول زەنجىر قوللىنىشلىرىغا ماس كېلىدۇ.

1-قەدەم: رولىك زەنجىرىنىڭ يۈك كۆتۈرۈش سىغىمىنى (Fₙ) بېكىتىڭ.
ئىشلەپچىقارغۇچىنىڭ مەھسۇلات كاتالوگىدىن سانلىق مەلۇمات ئېلىشقا ئەھمىيەت بېرىڭ. كاتالوگدا كۆرسىتىلگەن «دىنامىك يۈك دەرىجىسى» (ئادەتتە 1000 سائەت چارچاش ئۆمرىگە ماس كېلىدۇ) ۋە «ستاتىك يۈك دەرىجىسى» (ستاتىك سوزۇلۇش سۇنۇش دەرىجىسىگە ماس كېلىدۇ) غا دىققەت قىلىڭ. بۇ ئىككىسىنى ئايرىم ئىشلىتىش كېرەك (دىنامىك يۈك شارائىتى ئۈچۈن دىنامىك يۈك دەرىجىسى، ستاتىك يۈك ياكى تۆۋەن سۈرئەت شارائىتى ئۈچۈن ستاتىك يۈك دەرىجىسى).
ئەگەر ئۈلگە سانلىق مەلۇماتلىرى كەم بولسا، دۆلەت ئۆلچىمىگە ئاساسەن ھېسابلاش ئېلىپ بارغىلى بولىدۇ. GB/T 1243 نى مىسالغا ئالساق، رولىك زەنجىرىنىڭ دىنامىك يۈك دەرىجىسىنى (F₁) تۆۋەندىكى فورمۇلا ئارقىلىق مۆلچەرلىگىلى بولىدۇ: F₁ = 270 × (d₁)¹.⁸ (d₁ مىخنىڭ دىئامېتىرى، مىللىمېتىر). ستاتىك يۈك دەرىجىسى (F₂) دىنامىك يۈك دەرىجىسىنىڭ تەخمىنەن 3-5 ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ (ماتېرىيالغا باغلىق؛ كاربون پولات ئۈچۈن 3 ھەسسە، قېتىشما پولات ئۈچۈن 5 ھەسسە).

ئالاھىدە ئىشلىتىش شارائىتىغا قارىتا تۈزىتىش: ئەگەر زەنجىر 120 سېلسىيە گرادۇستىن يۇقىرى مۇھىت تېمپېراتۇرىسىدا ئىشلىسە، ياكى چىرىش (مەسىلەن، خىمىيىلىك مۇھىتتا) بولسا، ياكى چاڭ-توزان سۈركىلىش بولسا، يۈك سىغىمىنى ئازايتىش كېرەك. ئادەتتە، تېمپېراتۇرا ھەر 100 سېلسىيە گرادۇس ئۆرلىگەندە يۈك سىغىمى %10-%15 تۆۋەنلەيدۇ؛ چىرىشچان مۇھىتتا، تۆۋەنلەش %20-%30 بولىدۇ.

2-قەدەم: ئەمەلىي خىزمەت يۈكىنى (F_w) ھېسابلاڭ
ئەمەلىي خىزمەت يۈكى بىخەتەرلىك ئامىلىنى ھېسابلاشتىكى يادرولۇق ئۆزگەرگۈچى مىقدار بولۇپ، ئۈسكۈنە تىپى ۋە ئىشلىتىش شارائىتىغا ئاساسەن ئومۇميۈزلۈك ھېسابلىنىشى كېرەك. ئۇنىڭ ئورنىغا «نەزەرىي يۈك» نى ئىشلەتمەڭ. ئاساسىي يۈكنى (F₀) بېكىتىڭ: ئۈسكۈنىنىڭ مەقسىتىگە ئاساسەن نەزەرىيە يۈكىنى ھېسابلاڭ. مەسىلەن، توشۇغۇچ زەنجىرىنىڭ ئاساسىي يۈكى = ماتېرىيال ئېغىرلىقى + زەنجىر ئېغىرلىقى + توشۇغۇچ لېنتىسىنىڭ ئېغىرلىقى (ھەممىسى مېتىرغا ھېسابلىنىدۇ)؛ قوزغاتقۇچ زەنجىرىنىڭ ئاساسىي يۈكى = ماتور قۇۋۋىتى × 9550 / (چاقلىق چاقنىڭ سۈرئىتى × يەتكۈزۈش ئۈنۈمى).
ئۈستى-ئۈستى يۈك كوئېففىتسېنتى (K): بۇ كوئېففىتسېنت ئەمەلىي ئىشلىتىش جەريانىدا قوشۇمچە يۈكلەرنى ئويلىشىدۇ. فورمۇلا F_w = F₀ × K بولۇپ، بۇ يەردە K بىرلەشتۈرۈلگەن يۈك كوئېففىتسېنتى بولۇپ، ئىشلىتىش شارائىتىغا ئاساسەن تاللىنىشى كېرەك:
قوزغىلىش سوقۇش كوئېففىتسېنتى (K₁): يۇمشاق قوزغىلىش ئۈسكۈنىلىرى ئۈچۈن 1.2-1.5، بىۋاسىتە قوزغىلىش ئۈسكۈنىلىرى ئۈچۈن 1.5-2.5.
ئارتۇق يۈكلەش كوئېففىتسېنتى (K₂): ئۈزلۈكسىز مۇقىم ئىشلەش ئۈچۈن 1.0-1.2، ئۈزۈل-كېسىل ئارتۇق يۈكلەش ئۈچۈن 1.2-1.8 (مەسىلەن، ئېزىش ماشىنىسى).
ئىشلىتىش ئەھۋالى ئامىلى (K₃): پاكىز ۋە قۇرغاق مۇھىت ئۈچۈن 1.0، نەم ۋە چاڭ-توزانلىق مۇھىت ئۈچۈن 1.1-1.3، چىرىشچان مۇھىت ئۈچۈن 1.3-1.5.
بىرلەشتۈرۈلگەن يۈك ئامىلى K = K₁ × K₂ × K₃. مەسىلەن، بىۋاسىتە باشلىنىدىغان كان ئېچىش لېنتى ئۈچۈن، K = 2.0 (K₁) × 1.5 (K₂) × 1.2 (K₃) = 3.6.